[Zoeken][Index 1996][Threads 1996][Index 1998][Threads 1998]

[Date Prev][Date Next][Thread Prev][Thread Next][Datum index][Onderwerp index]

Lassen en CrMo materiaal




Beste ligfietsbouwers,

Tijdens mijn vakantie is er een gemaild over lassen. Aan de vragen en
antwoorden te zien is er veel onduidelijkheid over het lassen van
verschillende materialen. Nu heb ik het lasdiktaat niet naast me liggen,
maar er is nog wel iets van blijven hangen en daar wil ik voor de
geinteresseerde graag een stukje over vertellen:

Ten eerste, waarom ga je iets lassen?
Zoals reeds is gebleken kan je ook hardsolderen, lijmen of bouten. De eerste
twee technieken vormen een over het algemeen zwakkere binding dan het
basismateriaal waardoor de totale constructie zwakker wordt. Natuurlijk zijn
er hi-tech technieken waarbij dit niet het geval is, en zeker als je
superdun vliegtuig-aluminium gebruikt. Maar bij ons gaat het om 1 tot 3 mm
en niet om 0.1 mm precipitatie gehard koudgewalste plaat aluminium. Bij
bouten moeten de krachten via kleine gedeeltes van het basismateriaal
overgebracht worden op de bout en moer. Dit betekend dat het basis materiaal
ter plekke eigenlijk sterker zou moeten zijn. (Je zou kunnen gaan denken aan
een dubble butted techniek). 
Doordat bij het lassen het basismateriaal, eventueel met toevoegmateriaal in
elkaar smelt is het eindresultaat weer een stuk materiaal. Echter door deze
plaatselijke smelt en heel hoge stolsnelheid kan je je materiaal behoorlijk
verprutsen. Zeker bij speciale materialen die aan het einde nog een warmte
behandeling hebben ondergaan kunnen hun eigenschappen rond de las (dit
gebied heet de Heat Affected Zone, HAZ) totaal kwijtraken.
Zoals je ziet is er geen ideale verbindingstechniek voor alle toepassingen.

Wat gebeurt er bij het lassen?
Zoals vermeld wordt op de naad van twee (meestal dezelfde) metalen een
smeltbad gemaakt zodat de twee helften samenvloeien tot een eindresultaat.
Er kan in de smelt materiaal worden toegevoegd om de grote van de naad te
overbruggen en tevens om legeringselementen toe te voegen ter plekke van de
lasnaad. 
Het smeltbad kan gemaakt worden door een heel hete vlam te gebruiken, zoals
bij acetyleen lassen, of door een kortsluitstroom te trekken, zoals bij
elektrisch lassen. Bij elektrisch lassen moet er worden opgepast dat het
smeltbad niet oxideert en daardoor brosse insluitsels en nog meer elende
veroorzaakt. Dit kan door een materiaal mee te laten smelten wat blijft
drijven op de metaalsmelt, wat dan terug gevonden wordt in de slak die
daarna verwijderd moet worden. Een voorbeeld hiervan is de beklede
elektrodes die steeds korter worden tijdens het lassen. 
Een andere beschermmethode is met gas. Dit wordt in het algemeen gedaan met
CO2 of Ar. Wanneer een aanvoer draad van metaal wordt gebruikt heet dit MAG
of resp. MIG lassen wat staat voor 'Metal Active (resp. Inert) Gas'. Wanneer
er geen toevoegdraad wordt gebruikt maar een vaste elektrode van wolfraam
dan heet het Tungsten Inert Gas lassen, ofwel TIG lassen. Er wordt hiermee
nooit met een actief gas gelast, volgens mij (maar daar ben ik niet helemaal
zeker van) omdat dat de wolfraam elektrode te veel corrodeerd.

Hoe gaat het met Aluminium: 
De hitte die moet worden toegevoegd met een kortsluitboog gaat het beste
wanneer de  elektrode negatief is geschakeld en het werkstuk positief.
Hierdoor ontstaat er een hoog energieke elektronenstroom. Het probleem bij
aluminium is dat er bijna spontaan een dikke oxidehuid wordt gevormd met een
heel hoog smeltpunt. Alleen toevoegen van warmte is dan niet meer genoeg om
een goed smeltbad te verkrijgen, er moeten ook deeltjes met grotere massa
mee worden gevoerd om de oxidehuid stuk te maken. Dit kan gebeuren door de
stroom richting om te draaien waardoor er positieve metaaldeeltjes uit het
plasma van de kortsluitboog op het oppervlak botsen. Het nadeel van deze
stroom richting is dat er te weinig warmte in het materiaal wordt gebracht.
Als compromis wordt er dan gekozen voor een wisselstroom zodat gebruik
gemaakt wordt van beide effecten. 
Overigens, als de punt het werkstuk raakt is de wolfraampunt niet weg (zoals
in een mailtje werd gesuggereerd) maar vervuild en daarom moet je hem slijpen.
Ik durf echter geen uitspraken te doen over de toepasbaarheid van een MIG
apparaat voor TIG lassen. Het lijkt wel logisch als er een wisslstroom stand
zit op het apparaat vraag je je af waarom het niet zou kunnen. En als er al
aluminium aanvoerdraad te krijgen is dan zou je aluminium dus ook kunnen MIG
lassen zo lijkt het. Ik heb er nog nooit van gehoord, maar als een van
jullie een keer geprobeerd heeft wil ik graag het resultaat horen en de
instellingen.
Groetjes Patrick Nootebos (die zijn naam aan elkaar gelast laat)

PS. Het beste is om de lassen vlak te slijpen achteraf. Hiermee voorkom je
dat je door het ruwe oppervlak kerfwerking krijgt en op die plek een scheur
begint.
 * P.A.H.M. Nootebos      E-Mail: nootebos at ecn.nl
 * Tel: 0224-564509 / 564602    Fax: 0224-563489
 * Netherlands Energy Research Foundation ECN



Archief homepage | Datum index | Onderwerp index